Expo Dino World - Expo Dino World

Vlees of fruit?

Van klavertje vier over voedingsdriehoek tot de driehoek op zijn kop. In vijftig jaar kreeg de hedendaagse mens al drie voedingsmodellen voor de kiezen. Wijst dit op het feit dat onze eetgewoontes makkelijk veranderen? Of zeg maar: evolueren.

Evolutie

Zelf evolueren we in onze huidige vorm nog maar zo’n luttele 200 000 jaar. Breiden we even uit tot het ontstaan van de eerste primaten, dan maken we er al 60 miljoen jaren van. Nog steeds een peulenschil in vergelijking met de 165 miljoen jaren dat de dinosauriërs over de aarde heersten. Maar, als de mens in zijn eetgewoontes in een halve eeuw al zo’n diversiteit vertoont, mogen we dan wegdromen over de ontwikkelingen die de dino’s doormaakten in hun immense tijdspanne?

Walvis

Volgens de jongste ontdekking die wetenschappers deden over de walvis, moet dat zeker kunnen. Immers, de prehistorische walvissen bleken vleesetende roofdieren met scherpe tanden te zijn. Weg met de theorie van Charles Darwin, die stelde dat ze dunne, vlakke tanden gebruikten om plankton uit de zee te vissen. Op basis van gevonden fossielen besluit de Australische onderzoeker David Hocking dat prehistorische walvissen kleiner en venijniger waren dan eerst gedacht. Ze waren van nature vleesetende roofdieren, met scherpe tanden die te vergelijken zijn met die van wolven en leeuwen.

Tandensnoer

De oudste dinosauriërs, die zo’n 230 miljoen jaar geleden leefden, waren allemaal carnivoor. De soorten die later leefden waren planteneters. Wil dit zeggen dat ze doorheen de tijd evolueerden van carnivoor naar herbivoor?  Een reeds in de jaren ’60 gevonden schedel van een Heterondontosaurus bevatte zowel tanden van planteneters als vleeseters, wat er op zou kunnen wijzen dat hij een tussenvorm vormde. Ofwel, zeggen andere onderzoekers, diende zijn scherpe hoektanden alleen maar om er dreigend uit te zien als concurrenten in zijn domein verschenen en maalde hij op vreedzame momenten rustig de gevonden plantjes weg.

En toch…. nu we kunnen dromen van een halssnoer met daaraan messcherpe tanden van een walvis in plaats van de befaamde haaientand, mogen we ons T-Rex ook wel voorstellen als vreedzame gigant. Dromen zijn bedrog, toch?

De tijd van toen

Hoe zou de aarde eruit gezien hebben mochten dino’s niet uitgestorven zijn?
Wat als Jurassic Park ooit realiteit zou worden?
Kortom: welk leven zouden we leiden als mens en dino samen over de aarde liepen?

Met de inslag van een meteoriet werden de dinosauriërs 65 miljoen jaar geleden in één klap uitgeroeid. Niet dat ze er anders nog waren, beweerden de wetenschappers jarenlang, want als koudbloedige dieren zouden ze nooit de vele ijstijden overleefd hebben.

Kabouter

Uit recent onderzoek echter, blijkt dat sommige dino’s net zo warmbloedig en actief waren als zoogdieren. Met andere woorden, zij zouden de ijstijden overleefd hebben. En wat dan? Met de giganten over het oppervlakte van de aarde stormend, zou er veel minder gelegenheid geweest zijn voor de zoogdieren om zich te ontwikkelen. Waren er al primaten gekomen, en daaruit de homo sapiens sapiens, wel dan waren we misschien niet veel groter geworden dan een tuinkabouter. Evenwel, misschien wel eentje die een velociraptor als rijdier gebruikte!

Draken

Maar misschien overleefden enkele van de giganten de meteoriet wel.
Misschien bevolken ze al die tijd al onafgebroken de aarde, diep verborgen in het één of ander oerwoud, ver van alle menselijke activiteit. Bewijs hiervoor is er genoeg… althans volgens het internet.
In het Bijbelboek Job komt de ‘Behemoth’ voor, een dier waarvan de beschrijving doet denken aan een dino met een lange nek. Een beschrijving die niet echt doet denken aan een nijlpaard of olifant, zoals het vertaald wordt.
Of nog: ontdekkingsreiziger Marco Polo zou een draak hebben gezien. Omdat het woord ‘dinosaurus’ pas in de 19e eeuw is bedacht, is dit volgens sommigen een aanwijzing dat het wellicht om een dino gaat.

Kloon

Om een echte dinosaurus te zien, rest er vermoedelijk enkel nog de mogelijkheid tot het klonen van een beest. Helaas, ook met dit scenario lacht de wetenschap. Voor klonen heb je immers het complete genetisch materiaal van een dier nodig, iets wat zo goed als onmogelijk is. De weinige overblijfselen die resten, zijn miljoenen jaren bewaard in steen. Die cellen zijn dood. Stel dat het in de toekomst toch zou lukken om aan volledig erfelijk materiaal van een dino te geraken, dan blijft er nog het probleem van de eicel waarin dit moet getransplanteerd worden. De eigenschappen van deze eicel behoren uiteraard niet tot de oorspronkelijke dino. Kortom: klonen is een procedure waarvan de uitkomst ongewis is.

De tijd van toen terughalen, neen, voorlopig zit het er nog niet in.

Verborgen schatten

Wie zijn ze, wat doen ze, wat drijft hen?

Het zou de aankondiging van een reportage van Paul Jambers kunnen zijn, maar eigenlijk is dit het motto waarnaar paleontologen en archeologen handelen. De nimmer aflatende nieuwsgierigheid van deze wetenschappers naar het verleden kleurt de rudimentaire blauwdruk van het aardse bestaan in.

Recent blokletterden de media over de ontdekking van een fossielenkerkhof voor onze Belgische kust. Tussen de botten van gekende diersoorten zouden ook resten van een nog ongekende soort zitten. Aan de paleontologen om te ontdekken wie deze dieren zijn en hun verhaal aan de geschiedenis van de aarde toe te voegen.

Nieuwigheden

Om de zoveel tijd duikt er wel ergens ter wereld een vondst uit het verre verleden op. Soms draagt de impact ervan zover dat jarenlang aanvaarde inzichten bijgestuurd worden in een andere richting, of dat theorieën bevestiging krijgen. Zowat een jaar geleden, bijvoorbeeld, doemde er een barnsteen op met daarin een stukje staart met veren erop. De dino die zijn staartveren vereeuwigd zag in de steen was niet veel groter dan een spreeuw en behoorde tot de familie van de oviraptor. Dankzij zijn achtergelaten bloed weten de wetenschappers dat het wel degelijk om het verenkleed van een dino gaat, en niet om dat van een vogel. Bovendien bevestigt de structuur van de veren het vermoeden dat dinosauriërs niet konden vliegen.

Stamboom

Telkens er effectief een nieuwe soort oprijst uit de lagen van onze aardkorst, komt er een regel bij in de stamboom van de prehistorische wezens. Of er wordt juist meer verwarring gezaaid. Hoe meer soorten er ontdekt worden, hoe meer onverwachte aspecten van de wezens tevoorschijn komen waardoor het hele classificatie systeem soms op zijn grondvesten siddert. De vraagt rijst zelfs of één van de basisfeiten in hun genealogie nog wel overeind kan blijven: namelijk dat alle dino’s behoren tot ofwel de groep van de saurischia of die van de een ornithischia? De eerste heeft een bekken dat lijkt op dat van reptielen terwijl dat van de tweede soort meer te vergelijken valt met dat van een vogel.

Wetenschap en techniek

En dan zijn er de al maar meer en betere wetenschappelijke technieken en methodes die de oudheidkundigen en biologen ter beschikking staan. In de vijfentwintig jaren die verstreken sinds Ötzi naar de oppervlakte kwam, slaagden de onderzoekers erin zowat alle geheime van de oudste Europese mummie bloot te leggen. Zijn voorouders, zijn ziektes, de kleding die hij droeg, zijn laatste maal,… niets blijft er geheim uit zijn leven.

Paleontologen en archeologen, het blijven beroepen die tot de verbeelding spreken. Of die verbeelding nodig hebben?

Met een dino in de klas

Aangezien de liefde voor dino’s zich onder elke generatie jonge kinderen verspreidt als de uitbraak van een verkoudheid, lenen ze zich uitermate goed als pedagogisch materiaal. Paleontoloog en adviseur van de Jurassic Park films, Jack Horner, drukte het als volgt uit “Dino’s zijn groot, anders dan alles wat er vandaag leeft, en uitgestorven. Dat maakt hen tot motoren voor de verbeelding.”

Leerkrachten over de hele wereld kunnen dit enkel beamen. Het onderwerp dinosaurus ontsteekt in kinderen een vonk van inspiratie. Dit vlammetje springt gretig verder dan het puur wetenschappelijke van het onderwerp en ontbrandt in talrijke andere leeronderdelen.

Kleurig

Van in de kleuterklas viert de fantasie hoogtij wanneer het om deze prehistorische dieren gaat. De eerste tekeningen van een kleuter blinken doorgaans uit in kleurrijkheid. Omdat niemand weet welke tinten de dinosauriërs precies droegen, mag een kind bij het inkleuren exact doen waar het zin in heeft. Geen enkele regenboog van pluimage is ooit te gek. Figuurlijk en letterlijk geïnterpreteerd, want ja, zelfs de textuur van de huid diversifieert van pluimen over schubben tot platen, knotsen, horens etc. Hierdoor kan ook hun vormgeving alle kanten op. Lijkt het getekende product niet echt op een tot nog toe gevonden fossiel? Tja, wie weet duikt er morgen wel een paleontoloog op met een wel erg gelijkende vondst.

Spel

In het spel zijn dino’s het soort materiaal waar dromen van gemaakt worden. Alles kan, alles mag. Een ietwat nieuwsgierig en opmerkzaam kind kan zijn eigen ideeën en dromen kwijt in het invullen van de hiaten over hoe de dieren eruitzagen, hoe ze bewogen, hoe ze met hun jongen en anderen omgingen, wat ze aten. Al spelend doet het kind aan wetenschap.

Schrijven

Maar de beste toepassing zit in het schrijven. Vraag kinderen om een verhaal neer te pennen over een dino, en hun inspiratie is grenzeloos. Uiteraard. Enkel de beperking van hun eigen verbeelding bepaalt waar de mogelijkheden stoppen. Dergelijke vrijheid moedigt de jonge geesten aan om hun eigen limieten te overschrijden in het vertellen van een verhaal. Een droom voor elke leerkracht die zijn pupillen graag ziet groeien in het geloof in zichzelf. Een droom voor ouders ook, die genieten van een telg die vertrouwen heeft in zijn eigen potentieel.

Eigen baas

Knoop je jas dicht, doe een das om, was eerst je handen…
Opvoeden en gehoorzamen gaan hand en hand. Als een vloedgolf overspoelen de bevelen een kind in zijn dagelijkse leven. Geen wonder dat een uk totaal uit de bol kan gaan wanneer de zeggenschap in zijn of haar handen valt. Zelfs al moet dat via projectie… van een dino, graag.

Oneindige mogelijkheden

De diversiteit onder de dinosauriërs maakt hen hiervoor immers uitermate geschikt. Je hebt de populaire machtige giganten zoals de Tyrannosaurus Rex en de Triceratops die hun leven al strijdend leken door te brengen. Hun machtige tanden, scherpe klauwen en gepantserd voorkomen betoveren de geest van kinderen die zichzelf op die manier als een sterke krijger zien die lijf en leden van hemzelf en zijn dierbaren ten alle tijden kan verdedigen.
Voor de minder krijgshaftigen is er keuze te over tussen de diverse carnivoren, omnivoren en herbivoren met ieder zijn eigen karakteristieken. Je kan zien in het schemerduister zoals de Troodon, met machtige vleugelslagen de lucht doorklieven zoals de Pteranodon, zo snel rennen als de Coelophysus, stenen kauwen om je eten te vermalen zoals de Massospondylus, krokodillen de daver op het lijf jagen als de Ceratosaurus, de lekkerste vruchten uit de hoogste boom plukken met een nek zo lang als die van de Diplodocus. De eigenschappen van dino’s zijn stuk voor stuk hallucinant zodat er geen einde komt aan de mogelijkheden van een kind om de realiteit te verruilen voor het imaginaire.

Draken

Droom en echtheid kruisen elkaar in het wezen van de dinosaurus. Dino’s zijn als draken, maar dan wel echte. Toegegeven, ze spuwden geen vuur (voor zover we weten) maar verder voldoen ze aan alle criteria. Stoer, onoverwinnelijk, slim en sluw, vervaarlijk en zelfs met vleugels als het moet. Ongetemd, frank en vrij heersten ze ooit over deze planeet. Verbaasd het nog dat kinderen zich graag met hen vereenzelvigen? Deze creaturen geven bestaansrecht aan de ultieme fantasie.

Ontsnappen

Alsof dit nog niet genoeg aantrekkingskracht verleent aan deze prehistorische wezens, is er nog het feit van hun grootte. Neen, niet hun ware grootte, maar die van hun afbeeldingen. Gevangen in de tekening van een boek heeft elk kind de teugels in handen van het dier. De jeugdige lezer beschikt over alle macht, en dat is een verslavend gevoel. In plaats van diegene te zijn die de bevelen moet opvolgen, bezit de snotneus plots de autoriteit om zijn speelgoeddino al dan niet naast zijn bed of in de speelgoedkist te plaatsen. Voor iemand zo klein als een kind, altijd overgeleverd aan de genade van de volwassenen om hem heen, verschaffen de dino’s daarmee een ultieme vluchtroute aan de gehoorzaamheid.

Botten en beenderen

Met 206 stuks bouw je een mens.
Doe er nog een honderdtal bij, en je hebt een T-Rex.
Botten: de ietwat lugubere bouwstenen voor de kapstok waaraan een lichaam hangt en de enige nalatenschap van de giganten.

Hoopje

Wie over een dinosaurus spreekt, verhaalt dus eigenlijk over een hoopje beenderen. Al is het woord “hoopje” hier niet echt op zijn plaats. Het grootste bot ooit gevonden was niet minder dan 1,6 meter lang en woog ruim 260 kg. Niet echt de knook die Bobby in de achtertuin begraaft voor een later eetfestijn. Die fenomenale omvang alweer van het skelet van een dino zorgt ervoor dat de kinderlijke fascinatie generatie na generatie onveranderd blijft. Ze zijn zo groot, zo anders dan alles wat er vandaag de dag leeft op onze planeet. Is het skelet van een kat of hond iets engs, iets lugubers, iets om bange droompjes van te krijgen, dan is het geraamte van een dino iets om je vol verbazing en vol ontzag aan te vergapen. Iets wat mogelijk gemaakt werd door hun lang vergane glorie, hun uitgestorven-zijn.

Unisex

Feit dat het karkas van een dino maar in een museum kan belanden nadat het door paleontologen werd opgegraven, vermeerdert de fun voor onze koters. Jongen of meisje, beide geslachten kunnen uren gefascineerd gebogen zitten over een blokje gips waaruit ze botje voor beentje het skelet van hun favoriete dino opgraven. Waarmee mag gezegd zijn dat dinosauriërs het ultieme unisex speelgoed vormen. Eens de opgravingen afgelopen, fantaseren onze koters over heroïsche veldslagen tussen de meest vraatzuchtige monsters, of laten ze enorme mama’s waken over hun nest om later met de jonkies over de ongerepte velden te dartelen. Stoer of zacht, wild of rustig, elke vorm van spel kan, mag, moet.

Of de fantasieën stroken met de waarheid? Wie weet. Het kind niet, maar ook mama en papa niet. Niemand kan hen zeggen dat hun spel niet klopt. In de wereld van de dino heerst de grootsheid van de verbeelding.

Zo stoer als een dino

Kracht spreekt tot de verbeelding. Het recht van de sterkste speelt ook in onze wereld nog een belangrijke rol. Behoor je zelf niet tot de meest robuuste, dan merk je dit nog meer.
Een kind is klein.
Een kind is krachteloos.
Een kind is machteloos.
Behalve in zijn fantasie. Daarin kan het zijn wie het wil: groot, imposant, sterk, onverslaanbaar en machtig!

Oftewel:

Zo stoer als een dino!

Groot, groter, grootst.

Aan stoere dino’s is er geen gebrek. De feiten spreken voor zich.
Het kolossaalste landdier dat ooit deze wereld bewandelde, behoorde tot de sauropode dinosauriërs. Kenmerkend voor deze dino’s is hun lange nek. De Argentinosaurus bezet de troon met zijn geschatte lengte van ruim 35 meter en een gewicht van 100 ton. Net iets kleinere familieleden van hem, de Brachiosaurus, de Diplodocus, de Seismosaurus en de Ampelosaurus wiebelen hun hoge hoofden heen en weer op de expo Dinoworld terwijl ze gezapig een blaadje uit een hoge boom plukken. Want ja, de meest majestueuze wezens ooit voedden zich met planten en beschikken daardoor ondanks hun enormiteit over een grote aaibaarheidsfactor.
Ook de Triceratops, alias de drie-hoornige snuit, behoorde tot de giganten onder de herbivoren. Hij was één van de laatste groten der aarde voor ze definitief verdwenen.

Griezelen

Iets kleiner van gestalte, nu ja, klein… zijn de reuzen onder de carnivoren. Omdat hun menu uit vlees bestaat, laten ze ons lekker griezelen. Drie bekende giganten vinden we terug op de expo.
Met een lengte van 18 meter is de Spinosaurus het grootste landroofdier uit de wereldgeschiedenis. Allosaurus moest het met ruim vijf meter minder doen. Daar tussenin bevindt zich de ijzingwekkende Tyrannosaurus. T-rex kende echter zijn eigen marketingwaarde en promoveerde zichzelf tot zowat de meest bekende, en beruchtste, dinosaurus. Met recht en rede. Wist je dat hij met één hap een stuk vlees van 250 kilo van zijn prooi kon afscheuren?

Tussen droom en werkelijkheid

Van al deze enormiteit blijft niet veel meer over. Hoe ze zich echt bewogen, hoe ze klonken, hoe ze er precies uitzagen, dat blijft giswerk. En daarmee opent zich de poort naar onze fantasie. Hoe geweldig zou het wel zijn zo’n langnek als vriendje te hebben? Iemand die de spoken en andere boosdoeners bij je wegjaagt enkel en alleen door zijn gestalte. Of stel je voor dat je erin slaagt een Pterosauriër te temmen! Hij kon een spanwijdte van wel 12 meter halen. Als je weet dat de grootste bestaande vogels, een soort Albatros, niet verder komt dan 3 meter, dan weet je dat het veel is, heel veel. Genoeg om op zijn rug weg te vliegen naar daar waar alleen dromen kunnen komen…

De dino gekte groeit

Ze zijn groot.
Ze zijn beangstigend.
Ze zijn overweldigend.

En toch, ja toch adoreert zowat elk kind ze: dinosauriërs. De reuzen die enkele honderden miljoenen jaren geleden onze wereld bevolkten, slagen er veelal moeiteloos in om kinderhartjes sneller te doen slaan. Weinig huishoudens met kroost ontkomen aan de dinosaurus-fase, die periode waarin ze zowel opstaan als slapengaan met de giganten. Gewoonlijk telt de koter dan een jaar of zes, zeven, de leeftijd waarin het concept wetenschap in hun leventje verschijnt, die uitzondering niet te na genomen die nog voor hij of zij “dank je” en “alsjeblieft” kan articuleren er toch op meesterlijke wijze in slaagt “tyrannosaurus” uit te stoten.
Nu kan je een dino toch bezwaarlijk het ideale aaibare huisdier noemen, dus vanwaar die kinderlijke fascinatie voor het uitgestorven dier?

Groot, angstaanjagend en … uitgestorven

Jawel, ze zijn er niet meer. De schrikbarende Tyrannosaurus Rex en zijn maten verscheuren allerlei prooien in de fantasie van je telg, Maar de kans is absoluut nihil, zero, noppes, nul dat er toevallig eentje passeert op die leuke boswandeling. Het achtervolgen, opjagen, aanvallen en verslinden van de prooi gebeurt veilig ver weg in de verbeelding. Geen enkele kans dat jij de volgende op zijn menu wordt!

Lekker je eigen ding doen

Geen enkele ouder zal het in zijn hoofd halen om tegen Allosaurus te zeggen dat het bedtijd is, of dat hij zijn bordje leeg moet eten, laat staan dat hij moet opruimen! Nog een reden waarom je kroost de kolossen aanbidt. In de wereld van je kind belichamen de dino’s ultieme kracht en macht: als zij iets willen, dan nemen ze het, en pas op als je in hun weg staat! Heerlijk toch om even te kunnen uitrazen als je favoriete dino zonder dat mama of papa je terecht wijst, want jij bent dat verschrikkelijke, machtige, indrukwekkende beest dat ooit over de aarde heerste.

Prachtige skeletten

Nog voor de wetenschap maar enig idee had over de uiterlijke verschijning van deze fascinerende dieren, waren er de skeletten. Reusachtige bergen botten die als legpuzzels bijeen moesten gezocht worden. Voor de kleintjes onder ons zijn beenderen ietwat eng, Behalve, uiteraard, als ze van hun grote uitgestorven vrienden zijn. Niets gaat er boven het zelf samenstellen van de botjes en beentjes tot je eigen skelet op schaal van een dinosaurus.
Een gevoel dat talrijke wetenschappers hier in ons land ervoeren op het einde van de 19de eeuw bij het ontdekken van tientallen skeletten van de Iguanodon in de mijn van Bernissart.

Met het verhaal van deze vondst begint de grootste dino expo ooit in Paleis 2 van Brussels Expo. Meer dan 60 levensechte, geanimeerde dino’s kruisen er jouw pad en dat van je kinderen. Aanvullend kan je de opgegraven schat gaan bewonderen in het Koninklijk Belgisch Instituut voor Natuurwetenschappen.

General info: INFO@MBPRESENTS.BE · Info Groups: GROUPS@MBPRESENTS.BE · Press: PRESS@MBPRESENTS.BE